In Karjanha study area, the monitoring/observation well no 02 (TW-02), located at Gautari Tole - 8, is in the Gangetic Plain at the Southern belt from Highway.

This chart shows the fluctuation of water level between ~1.0 m and ~2.0 m BGL. This well aquifer reveals a relatively stable aquifer with modes seasonal variation with Jan 2026 showing dry season depletion and Mid 2025 reflecting monsoon recharge. The TW-02 operates almost entirely below 2 m for its entire recorded history. It begins declining immediately in May 2025 with no monsoon recovery. By late 2025 it plateaus at ~1.1–1.5 m with no meaningful seasonal swing. This aquifer appears to have lost its recharge responsiveness entirely and reflects Permanent depletion threshold crossed.

Unlike other wells measured monthly or bi-weekly, TW 02 appears to have sub-weekly readings (tooltip shows Jan 15, 2026 = 1.1 m). The rapid oscillations visible throughout the chart are likely real pump-cycle or diurnal draw-down and recovery signals, not noise. This is valuable data showing High-frequency data insight revealing extraction demand at the aquifer level. Further observations can be made as mentioned below:

·        Phase 1 (May–July 2025): Every other well shows a monsoon peak in June–July. TW 2 declines continuously from day one, reaching ~1.55 m by July. The aquifer is not receiving monsoon recharge — a structural disconnection from surface infiltration reflecting immediate decline but no peak.

·        Phase 2 (Aug-Oct 2025): Two separate dips to ~0.75 m in late August and late November. Rapid oscillations suggest intensive pumping against near-exhausted storage. Levels gradually drop showing aquifer drawdown as recharge slows.

·        Phase 3 (Nov 2025–Jan 2026): Levels stabilize at ~1.1–1.5 m. Crucially, there is no spring recovery trend visible — unlike TW 1 which climbs back toward 1.5 m. Lowest water levels occur, reflecting extraction pressure and minimal recharge. TW 02 ends the record at roughly the same level it entered the dry season.

·        Phase 4 (Feb-May 2026): The rapid up-down oscillations (visible across all seasons) indicate the sensor captures each pump start-stop cycle. This is a rare and valuable operational signal — the aquifer recovers partially between pumping events, suggesting it is not yet completely dry but has minimal storage buffer. This reflects the visibility of extraction frequency, aquifer resilience, and responsiveness to seasonal recharge.

This tubewell is less volatile than TW-01 in the same ward, which showed dual peaks. The aquifer here demonstrates predictable monsoon-driven cycles with modest dry-season stress. The January 2026 low point is typical of shallow aquifers under extraction pressure, but recovery indicates resilience.

The absence of any monsoon peak is the single most diagnostic feature here. Every other well, regardless of ward, depth, or aquifer type, shows some response to the monsoon season, even if modest. TW-02 declines from the very first reading in May 2025 and never looks back. This points to a physical disconnection between this aquifer and the local surface recharge system, likely caused by overlying impervious surfaces, a clay aquitard blocking vertical infiltration, or the aquifer having already been drawn below the zone that seasonal recharge can reach.

The pump-cycle oscillations are a silver lining analytically. The fact that levels bounce back partially between pumping events tells us the aquifer still has some hydraulic conductivity and is not completely sealed off. But the overall trend envelope is flat-to-declining, meaning incoming recharge equals or is less than ongoing extraction. This is a system in equilibrium at a dangerously low level.

१०. गौतारी टोलको ट्युबवेल - वडा नं. ८, कर्जनहा

कर्जनहा अध्ययन क्षेत्र अन्तर्गत गौतारी टोल-८ मा अवस्थित अनुगमन/अवलोकन ट्युबवेल नम्बर ०२ (TW-02) राजमार्गबाट दक्षिणतर्फको Gangetic Plain मा पर्दछ।

यस रेखाचित्रले जलस्तर जमिनको सतह मुनि करिब १.० मिटरदेखि २.० मिटर (~1.0 m to ~2.0 m BGL) को बीचमा उतारचढाव हुने देखाउँछ। यो ट्युबवेलले जनवरी २०२६ मा सुक्खा मौसमको क्षयीकरण र सन् २०२५ को मध्यतिर मनसुनी पुनर्भरण प्रदर्शन गर्दै मध्यम मौसमी परिवर्तनका साथ एक अपेक्षाकृत स्थिर एक्विफरलाई प्रतिविम्बित गर्दछ। तर, उपलब्ध सम्पूर्ण अभिलेखमा TW-02 लगभग पूर्ण रूपमा २ मिटर भन्दा मुनिको स्तरमा सञ्चालित छ। यसको जलस्तर मे २०२५ देखि नै लगातार घट्न थाल्छ र मनसुनको समयमा पनि यसमा कुनै सुधार देखिँदैन। सन् २०२५ को अन्त्यतिर पुग्दा यो कुनै ठूलो मौसमी उतारचढाव बिना करिब १.१ देखि १.५ मिटरमा रोकिन्छ (Plateaus)। यसबाट के देखिन्छ भने यस एक्विफरले पुनर्भरणप्रतिको आफ्नो संवेदनशीलता पूर्ण रूपमा गुमाइसकेको छ, जसले यो ट्युबवेल स्थायी क्षयीकरणको सीमा पार गरेको (Permanent depletion threshold crossed) अवस्थामा रहेको देखाउँछ।

मासिक वा पाक्षिक रूपमा मापन गरिएका अन्य ट्युबवेलहरूको विपरीत, TW-02 मा हप्तामा कम्तीमा एक पटक भन्दा बढी (Sub-weekly) मापन गरिएको देखिन्छ (जस्तै: टुलटिपले जनवरी १५, २०२६ मा जलस्तर १.१ मिटर देखाउँछ)। रेखाचित्रभरि देखिने यस्ता तीव्र उतारचढावहरू (Rapid oscillations) कुनै प्राविधिक त्रुटि (Noise) नभएर वास्तविक पम्प-चक्र (Pump-cycle) वा दैनिक रूपमा हुने गिरावट र सुधारका संकेतहरू हुन्। एक्विफरको तहमा पानी दोहनको मागलाई उजागर गर्ने यो एक अत्यन्तै मूल्यवान् उच्च-आवृत्ति तथ्याङ्क अन्तर्दृष्टि (High-frequency data insight) हो। यसका थप अवलोकनहरूलाई निम्नानुसार प्रस्तुत गर्न सकिन्छ:

• चरण १ (मे–जुलाई २०२५): अध्ययन गरिएका अन्य प्रत्येक ट्युबवेलले जुन–जुलाईमा मनसुनी उच्चतम बिन्दु (Monsoon peak) देखाउँछन्। तर, TW-02 को जलस्तर भने पहिलो दिनदेखि नै निरन्तर घट्दै जुलाईसम्ममा करिब १.५५ मिटरमा पुग्छ। यस एक्विफरले मनसुनी पुनर्भरण प्राप्त गरिरहेको छैन—यसले सतहको पानी संकलन प्रणालीसँगको संरचनागत विच्छेद (Structural disconnection) लाई देखाउँछ, जसका कारण जलस्तरमा कुनै सुधार नदेखिई सुरुदेखि नै गिरावट आउँछ।
• चरण २ (अगस्ट–अक्टोबर २०२५): अगस्टको अन्त्य र नोभेम्बरको अन्त्यतिर जलस्तर दुई पटक छुट्टाछुट्टै रूपमा करिब ०.७५ मिटरको न्यून विन्दुमा झरेको देखिन्छ। यसमा देखिएका तीव्र उतारचढावहरूले लगभग रित्तिन लागेको जलभण्डारबाट तीव्र गतिमा पानी पम्पिङ भइरहेको संकेत गर्छन्। पुनर्भरण सुस्त हुँदै जाँदा एक्विफरको ह्रास (Drawdown) सँगै जलस्तर बिस्तारै खस्किन्छ।
• चरण ३ (नोभेम्बर २०२५–जनवरी २०२६): जलस्तर करिब १.१ देखि १.५ मिटरमा स्थिर रहन्छ। यहाँ सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा के छ भने—मे महिनामा पुनः १.५ मिटरको स्तरतर्फ उकालो लाग्ने TW-01 को विपरीत यस ट्युबवेलमा वसन्त ऋतुको सुधारको कुनै पनि प्रवृत्ति (Spring recovery trend) देखिँदैन। दोहनको चाप र न्यून पुनर्भरणका कारण जलस्तर सबैभन्दा तल्लो बिन्दुमा पुग्छ। TW-02 को तथ्याङ्क जुन स्तरमा सुक्खा मौसममा प्रवेश गरेको थियो, लगभग सोही स्तरमा अन्त्य हुन्छ।
• चरण ४ (फेब्रुअरी–मे २०२६): सबै मौसमहरूमा स्पष्ट रूपमा देखिने तीव्र उतारचढावहरूले के पुष्टि गर्छन् भने यस ट्युबवेलको सेन्सरले पम्प चल्ने र बन्द हुने प्रत्येक चक्रलाई (Start-stop cycle) सङ्कलन गरिरहेको छ। यो एक दुलर्भ र महत्त्वपूर्ण सञ्चालनगत संकेत (Operational signal) हो—पम्पिङको बीच-बीचमा एक्विफर आंशिक रूपमा पुरानै अवस्थामा फर्कने प्रयास गर्छ, जसले यो अझै पूर्ण रूपमा सुकिसकेको त छैन तर यसमा भण्डारण क्षमता (Storage buffer) एकदमै न्यून रहेको बुझाउँछ। यसले पानी दोहनको आवृत्ति, एक्विफरको लचिलोपन र मौसमी पुनर्भरणप्रतिको संवेदनशीलतालाई प्रतिविम्बित गर्दछ।

यो ट्युबवेल सोही वडामा रहेको र दुईवटा उच्चतम बिन्दु (Dual peaks) देखाउने TW-01 को तुलनामा कम अस्थिर (Less volatile) छ। यहाँको एक्विफरले सुक्खा मौसमको सामान्य तनावका साथ अनुमानयोग्य र मनसुनमा आधारित चक्र प्रदर्शन गर्दछ। जनवरी २०२६ को न्यून विन्दु दोहनको चापमा परेका उथला एक्विफरहरूका लागि स्वाभाविक हो, तर यसमा हुने सुधारले यसको पुनरुत्थानशीलता (Resilience) लाई देखाउँछ।

मनसुनको समयमा कुनै पनि उच्चतम बिन्दु (Monsoon peak) नदेखिनु नै यस ट्युबवेलको सबैभन्दा ठूलो र मुख्य परिचायक विशेषता (Diagnostic feature) हो। अन्य वडाहरूका, जुनसुकै गहिराइ वा प्रकारका ट्युबवेलहरूले मनसुन मौसमप्रति केही न केही सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाएका छन्। तर TW-02 मे २०२५ को पहिलो मापनदेखि नै निरन्तर ओरालो लाग्छ र कहिल्यै माथि उठ्दैन। यसले यो एक्विफर र स्थानीय सतह पुनर्भरण प्रणाली बीचको भौतिक विच्छेद (Physical disconnection) लाई औँल्याउँछ, जसको कारण माथिल्लो सतह पक्की (Impervious) हुनु, भर्टिकल इन्फिल्ट्रेशन (ठाडो रूपमा पानी सोसिने प्रक्रिया) लाई रोक्ने चिम्टाइलो माटोको तह (Clay aquitard) हुनु, वा एक्विफर पहिले नै मौसमी पुनर्भरण पुग्न सक्ने क्षेत्रभन्दा निकै तल खस्किसकेको हुनु हुन सक्छ।

विश्लेषणात्मक रूपमा हेर्दा, पम्प-चक्रको उतारचढाव यस ट्युबवेलको एउटा सकारात्मक पक्ष (Silver lining) हो। पम्पिङको बीचमा जलस्तर आंशिक रूपमा पुनरुत्थान हुनुले के बुझाउँछ भने यस एक्विफरमा अझै पनि केही हाइड्रोलिक चालकता (Hydraulic conductivity) बाँकी छ र यो पूर्ण रूपमा बन्द भइसकेको छैन। तर समग्र प्रवृत्तिको घेरा (Trend envelope) समतल वा घट्दो क्रममा छ, जसको अर्थ भइरहेको पुनर्भरणको मात्रा निरन्तर भइरहेको दोहनको तुलनामा बराबर वा कम छ। यो प्रणाली अत्यन्तै खतरनाक र न्यून स्तरमा सन्तुलित (Equilibrium at a dangerously low level) अवस्थामा रहेको छ।